´Onze missie is het nastreven van stabiliteit van het financiële stelsel en van de instellingen die daarvan deel uit maken. Binnen de huidige turbulente markten is dat een uitdagende opgave. Ik vind het geweldig om binnen die dynamiek een bijdrage te leveren aan de oplossing. DNB is nu echt ´the place to be´.'

Brede organisatie
Aan het woord is Gert-Jan Duitman, sinds enkele jaren Compliance Officer binnen DNB. Toen DNB in 2008 besloot een professionele Compliance & integriteit afdeling op te zetten, werd ik hiervoor gevraagd. Vanuit mijn ervaring als Toezichthouder en met mijn bedrijfskundige achtergrond, heb ik mij primair gericht op de beheersing van de integriteitrisico´s. Inmiddels werken we hier met een team van 8 professionals, inclusief het afdelingshoofd Compliance & integriteit.       

 Ons werkterrein omvat alle verschillende disciplines binnen de bank. Een grote diversiteit aan activiteiten die uiteenlopen van het toezicht houden, de circulatie van bankbiljetten, economisch en statistisch onderzoek, het beheer van beleggingsportefeuilles tot de rol van centrale bank. Voor al die onderdelen helpen wij het management bij het realiseren van een integriteitbewuste cultuur.

Integriteitbewuste cultuur
Wij vinden dat een organisatie beschikt over een integriteitbewuste cultuur als de organisatie en haar medewerkers in alle situaties en dilemma´s zich professioneel verantwoordelijk toont door op een zorgvuldige manier de belangen te overzien en af te wegen en bereid te tonen hierover verantwoording af te leggen. In de praktijk betekent het dat wij de organisatie helpen bij:

- het ontwikkelen van integriteitbeleid;
- het inventariseren en beheersen van integriteitrisico´s;
- de bewustwording door het verzorgen van trainingen en workshops;
- en het afhandelen van meldingen en incidenten.

Om voor het management inzichtelijk te maken wat het in de praktijk betekent om de integriteitsbewuste cultuur te versterken, hebben we een zogenaamd Ontwikkelingsmodel Compliance & integriteit ontwikkeld. Aan de hand van dit model kan een manager eenvoudig zien hoe zijn organisatieonderdeel er voor staat en waar verdere verbetering mogelijk is.

Doet zich een incident voor dan worden wij ingeschakeld om – bijna altijd samen met collega’s van de Interne Accountantsdienst en onze collega’s van de afdeling Beveiliging - de zaak te onderzoeken en waar mogelijk de schade te beperken. Daarbij kun je denken aan zaken als diefstal, ongewenste omgangsvormen of verlies van vertrouwelijke informatie. Tegelijkertijd kijken we naar de lering die we er uit kunnen trekken. Want hoe we ons als afdeling ook inspannen, incidenten zijn niet uit te sluiten. Maar je kunt er wel goed op voorbereid zijn en alles in het werk stellen om het volgende keer te voorkomen.

Cultuurslag
Naar aanleiding van de kredietcrisis heeft DNB ook naar haar eigen functioneren gekeken. We maken nu een cultuuromslag naar een indringender en vasthoudender toezicht. Uiteraard speelt ons team bij de implementatie hiervan ook een rol door de vertaalslag te maken naar de hieraan verbonden integriteitrisico´s en te komen met oplossingen in de sfeer van processen en competenties. Zo dragen ook wij bij aan een optimaal functionerende organisatie.

‘Het is op onze afdeling een bonte mix van economen, juristen en collega's met een bedrijfskundige achtergrond', vertelt Gert-Jan. ‘Die diversiteit is een bewuste keuze, want zo hebben we de juiste compliance-expertise voor alle facetten van de organisatie.' Zelf heeft Gert-Jan zijn studie Bedrijfskunde in 2004 afgerond. ‘Ik ben daarna direct begonnen bij DNB. Eerst op projectbasis voor de invoering van de wet toezicht trustkantoren. Daarna werd ik gevraagd als toezichthouder en sinds anderhalf jaar werk ik op de interne compliance-afdeling.'

‘Als toezichthouder is je eerste focus de onderneming waar je toezicht op houdt. Dat is leuk en spannend', vindt Gert-Jan, ‘maar je leert daardoor niet de eigen organisatie goed kennen. Als compliance officer zie je wel de hele bank. Je werkzaamheden strekken van het monetair beleid en toezicht tot statistieken en chartaal betalingsverkeer. Alle activiteiten van onze afdeling zijn onderverdeeld in vier pijlers. Voor de pijler risicoanalyse verdiepen wij ons in de integriteitsrisico's en beheersingsmaatregelen bij DNB, wij adviseren de directie over beleid & strategie, we organiseren bewustwordingsessies over wet- en regelgeving en integer handelen door o.a. het verzorgen van workshops en dan hebben we nog allerlei compliance operationele taken, zoals het beoordelen van nevenfuncties en privé beleggingen. In dit activiteitenpakket heeft iedere collega zijn of haar eigen aandachtspunt.'

Je moet snel kunnen nadenken en beoordelen
‘Mijn focus ligt op het analyseren van de integriteitsrisico's voor DNB. Bij deze analyse interview ik veel mensen in de organisatie. Zo ontdek ik waar de medewerkers zelf risico's zien en eventuele kwetsbaarheden in de organisatie. Alle informatie wordt dan vertaald naar een risico-top-5 voor het management. Daarbij doen we uiteraard ook aanbevelingen om de risico's zo goed mogelijk te beheersen. Vanuit onze adviesrol voor de directie en het management, krijgen we soms te maken met lastige situaties, waarbij je snel moet kunnen nadenken en beoordelen wat het beste voor de bank en de medewerker is. Morele dilemma's, waar niet altijd direct een pasklaar antwoord op is, en waarbij we vaak gebruik maken van de expertise van andere afdelingen, zoals Personeel & Organisatie.

Wij zijn regelmatig betrokken bij Europees overleg
Ook heeft de afdeling Compliance & Integriteit internationale contacten. Gert-Jan: ‘Onze ervaringen delen we met andere toezichthouders en centrale banken in Europa. Een leuke ontwikkeling is dat onze afdeling een van de voorlopers is in Europa. Door onze positie zijn we regelmatig betrokken bij Europees overleg. En ook leren we zelf. We zijn bijvoorbeeld voor de startfase van onze afdeling naar de centrale bank van de VS geweest, die één van de eerste was met een compliance-afdeling.'

‘Onze voortrekkersrol in het Europese centrale-banken-stelsel vind ik erg interessant. Maar het belangrijkste van mijn werk vind ik de spin-in-het-web-functie: weten wat er speelt binnen een grote organisatie en daar vat op te krijgen. Doordat je als compliance officer het management bijstaat met advies, kan je de koers van de organisatie beïnvloeden door mee te denken en bij te sturen.'

‘Voor een beleidsmedewerker die bij De Nederlandsche Bank (DNB) werkt, heb ik een nogal bijzondere achtergrond', vertelt Noor Witteveen. ‘Na mijn studie strafrecht heb ik eerst acht jaar als jurist bij het Openbaar Ministerie gewerkt, onder andere binnen het Fraudeteam. Vanuit mijn wens mij breder te ontwikkelen, maakte ik in 2006 de overstap naar bestuursrecht en financiële wetgeving via DNB.'

‘Mede dankzij mijn ervaring in het Fraudeteam kon ik als juridisch medewerker aan de slag bij het Expertisecentrum Handhaving van DNB. Deze afdeling spoort illegale financiële instellingen op, zoals underground banks en illegale trustkantoren. DNB heeft de mogelijkheid om handhavend tegen deze illegale instellingen op te treden. Zo kan DNB overgaan tot het inzetten van dwangmiddelen zoals een last onder dwangsom, een boete of het aanvragen van een noodregeling.'

Portefeuille
‘Sinds 12 juni 2008 werk ik in mijn huidige functie', vertelt Noor. ‘Ik stel op basis van wettelijke richtlijnen beleidsplannen op voor toezichthouders en onder toezicht gestelde instellingen. Ik heb hierbij een eigen portefeuille waarbij ik zorg voor de informatiestroom tussen de aan mij toegewezen projectgroepen, toezichthouders en onder toezicht gestelde instellingen. Eigenlijk ben ik een soort projectmanager. Hierbij maakt vooral de combinatie van prudentieel toezicht, dat is gericht op de solvabiliteit van een financiële onderneming, en toezicht op integriteit, dat is gericht op betrouwbare handelwijze, het werk voor mij erg interessant.'

Beleidsplannen
‘Mijn werk is rijp en groen', zeg ik wel eens. ‘Ik ben betrokken bij de invoering van nieuwe wetten en de uitvoering van bestaande. De onderwerpen variëren van de kapitaalrisico´s van Basel II, de Wet Toezicht Trustkantoren tot aan richtlijnen voor geheimhouding. Ook heb ik veel contact met verschillende partijen zoals het Ministerie van Financiën, het AFM en verschillende disciplines binnen DNB.' Verder komt Noor ook internationaal in actie. ‘Bonaire, St. Eustatius en Saba, de zogenaamde BES-eilanden, worden in 2012 onderdeel van Nederland. DNB gaat daar toezicht houden. Over de wijze hoe, daarover maakt onze afdeling nu beleidsplannen.'

Discussie
‘Actuele ontwikkelingen lopen als een rode draad door mijn werk. Zoals de verschuiving in de toezichtwetgeving van rules based (regels) naar principal based (principes) regelgeving. Principle based regelgeving brengt meer ruimte voor interpretatie en dialoog met instellingen met zich mee', legt Noor uit. ‘Dit leidt tot veel discussie. Voor mij betekent dat: een nieuw project waarbij wordt gekeken hoe toezichthouders het beste kunnen worden ondersteund als zij toezicht houden op basis van regelgeving die principle based is geformuleerd.'

‘Je loopt in mijn baan dus niet after the facts, zoals bij strafrecht', vertelt Noor. ‘De vraag is niet wat heeft iemand fout gedaan? Maar, hoe voorkom je fouten en misbruik van financiële instellingen?'