Vacatures voor Compliance Professionals

Compliance en de 1,5 meter maatschappij

Bron: Raf Houben, universitair docent Compliance & Integriteit Management VU Amsterdam - 15 mei 2020

In het nieuws verscheen recent een bericht dat de politie een bus van de weg heeft gehaald omdat er te veel mensen in zaten. Volgens de politie konden de inzittenden geen 1,5 meter afstand van elkaar houden. Iedereen, inclusief de bestuurder, kreeg een boete van € 399. In de bus zaten arbeidsmigranten in dienst van een uitzendbureau. Volgens de eigenaar van het uitzendbureau zaten er 30 passagiers en een chauffeur in de bus. Totale boete is zo’n € 12.000.

Het bovenstaande is een goed voorbeeld van het duivelse dilemma van strikte compliance. In feite betekent compliance niets anders dan het naleven van wet- & regelgeving maar in de praktijk staat of valt het veelal met handhaving. Vanzelfsprekend staat hier de volksgezondheid op het spel en heeft de eigenaar van de bus hier blijkbaar lak aan of was het misschien meer een kwestie van ‘onbewust onbekwaam’. Een boete van €399 opleggen aan arbeidsmigranten is voor dergelijke personen waarschijnlijk niet te betalen maar het signaal wat wordt afgegeven is natuurlijk wel duidelijk. Ik neem aan dat de eigenaar van het uitzendbureau de volgende keer het wel uit zijn hoofd zal laten om de 1,5 meter regel niet na te leven.

Je vraagt je echter wel af of een dergelijke handhaving daadwerkelijk bijdraagt aan een in dit geval veiligere maatschappij. Aan de regel zelf is wel voldaan (de zogenaamde output) maar onduidelijk is of het (hogere) achterliggende maatschappelijk doel (de outcome, preventie van het Corona virus; creëren van een veiligere omgeving) is voldaan. Vanzelfsprekend is zo’n vraag niet gemakkelijk te beantwoorden.
Als je het bovenstaande toepast op de zakelijke of financiële dienstverlening dan kan het bovenstaande naadloos worden overgenomen. Effecten van wet- & regelgeving - zoals bijvoorbeeld bestrijding van witwassen en financiering van terrorisme - zijn moeilijk te meten. Daarbij is er ook onduidelijkheid over het begrip effectiviteit. Zeker bij de meestal meer ingewikkelde regelgeving in de financiële dienstverlening. In verband met strenge handhaving door toezichthouders geldt ook hier echter het adagium better safe than sorry.

Hui Chen merkte in het FD al eerder op: ‘compliance without ethics is just following orders’. Een terechte uitspraak waarbij zij zelf werd geconfronteerd met de vraag of het simpelweg propageren van compliance nog wel heil biedt. De praktijk ziet er soms heel anders uit. Handhaving en compliance gaan echter blijkbaar hand in hand. Hoe strenger de handhaving hoe meer bedrijven en personen uiteindelijk compliant zijn. In de literatuur wordt echter de zogenaamde compliance trap (o.a. Parker) en de term ‘bureacratisme’ beschreven. Hierbij wordt het naleven van de regel een doel op zich zelf en is er geen maatschappelijk of politiek draagvlak voor een regel. Om deze te vermijden zullen organisaties en personen er onder andere van overtuigd moeten zijn dat de betreffende regel justified of gerechtvaardigd is. Bedrijven en personen die daar aan werken zullen dan meer geneigd zijn om de regels na te leven ofwel om meer compliant te zijn. Een grote uitdaging hierbij is vanzelfsprekend dat in de complexiteit van alledag bedrijven en personen niet zomaar overtuigd zijn van de right thing. Hoewel de 1,5 meter regel misschien op zich wel heel duidelijk is zijn er diverse situaties waarbij het uitvoeren van zelfs zo’n simpele regel al lastig is en vragen oproept. Dit geldt ook zeker voor de voor vaak door incidenten en politiek afgedwongen en soms weinig transparante wet- & regelgeving in de financiële sector.

Handhaving zal met beleid en overleg moeten. Dat geldt voor alle wet- & regelgeving, het liefst risico gebaseerd. De compliance professional die werkzaam is in de zakelijke en/of financiële dienstverlening heeft hierbij een behoorlijke uitdaging zeker ten tijde van een crisis. Handhavers zijn er in principe immers genoeg.

Raf Houben is universitair docent bij de opleiding Compliance & Integriteit Management VU Amsterdam en promoveert op effectiviteit van wet- & regelgeving in de financiële sector. Zie: https://vuweb.vu.nl/nl/onderwijs/executive-education/compliance-integriteit-management 

Wil je dit nieuwsbericht verder delen?
Contactgegevens

CareerGuide

Transistorstraat 7
1322 CJ Almere

Postbus 60184
1320 AE Almere

Tel: 036 - 7440 136

KvK 32090652
ING Bank NL91INGB065.42.67.456
BTW NL.8106.57.041.B01

Wie we zijn

Compliancecarriere.nl is onderdeel van het platform van CareerGuide, 25 vacaturebanken voor specialisten!
Onze vacaturebanken (geen bemiddeling) bieden professionals relevante vacatures binnen hun expertise.

Ook een vacature plaatsen? Neem contact met ons op:


Nienke Smit   Pieter Lammers
Nienke Smit
n.smit@careerguide.nl
06-41454957
  Pieter Lammers
p.lammers@careerguide.nl
06-41454956