Adam Smith over het feilbare geweten

Ter gelegenheid van het 25-jarige bestaan van het Nederlands Compliance Instituut heb ik het boek Het feilbare geweten geschreven over Adam Smith. Smith (1723-1790) is tegenwoordig vooral bekend als auteur van het economieboek de Wealth of Nations uit 1776. Dit boek wordt wel gezien als de bijbel van het kapitalisme. In zijn tijd werd Smith een beroemde Schot door de publicatie van zijn ethiekboek The theory of moral sentiments in 1759. Dit ethiekboek lag lang te verstoffen, maar wordt de afgelopen decennia weer veel gelezen. Helaas blijft deze herwaardering teveel een academisch onderonsje dat bestuurskamer of werkvloer niet bereikt. Jammer, want Smith liet zien hoe we ethiek hanteerbaar kunnen maken voor een wereld waarin geld verdienen ook belangrijk is. Hoe kunnen bestuurders, managers en professionals gewetensvolle beslissingen nemen? Op welke manier geef je ethiek handen en voeten in beroep en bedrijf? Wat is een medicijn tegen de morele feilbaarheid van mensen? In het boek Het feilbare geweten ga ik in gesprek met Adam Smith.

Smith: Het geheim van geluk is gemoedsrust en genieten van de genoegens van het leven. Ze zijn beide belangrijk, maar genieten mag nooit ten koste gaan van gemoedsrust. Zonder gemoedsrust komen we niet aan genieten toe. En met gemoedsrust is er nauwelijks iets dat ons niet kan amuseren.

Edgar: Je mag je ziel dus niet aan de duivel verkopen?

Smith: Dat zijn geen woorden die ik zou gebruiken, maar je hebt gelijk: wees zuinig op jouw innerlijke rust. Het streven naar rijkdom, status en macht zorgt alleen maar voor onrust. Dat draagt zelden bij aan een goed en gelukkig leven. Je ligt er vooral wakker van.

[....]