Nieuwe anti-witwasaanpak: Strenger, slimmer, maar nog niet rechtvaardig

Het kabinet presenteerde onlangs een nieuwe anti-witwasaanpak die enerzijds bonafide burgers en ondernemers wil ontlasten, en anderzijds criminelen effectiever moet weren. De strategie vormt een breuk met het eerder overreagerende beleid, waarbij banken uit angst voor sancties doorgeschoten controles uitvoerden. Hierdoor werden onder andere moskeeën, migrantenkerken en kleine stichtingen structureel uitgesloten van financiële diensten. De nieuwe koers wil dit herstellen met een proportionele risicobenadering, betere communicatie en minder bureaucratie.

De hervormingen zijn mede ingegeven door een Europees anti-witwaskader (AMLR, AMLD6 en de oprichting van AMLA), dat vanaf 2027 van kracht wordt. Een belangrijke wijziging is de overstap van het melden van “ongebruikelijke” naar uitsluitend “verdachte” transacties. Dit moet het aantal meldingen drastisch verlagen (van 2 miljoen naar circa 50.000 per jaar) en ongerichte controles beperken.

Hoewel er veelbelovende elementen zijn — zoals betere toegang tot klantgegevens via het BRP en meer ruimte voor risicodifferentiatie — blijven serieuze zorgen bestaan. De Nationaal Coördinator tegen Discriminatie en Racisme (NCDR) wijst op het ontbreken van expliciete erkenning van de discriminatoire effecten van het vorige beleid. Ook privacyrisico’s rond gegevensdeling en het uitblijven van een wettelijk recht op een bankrekening baren zorgen.

De NCDR roept het kabinet op om discriminatie expliciet te erkennen, een discriminatietoets in te voeren bij nieuwe regelgeving en het recht op een bankrekening wettelijk te borgen. Zonder deze stappen blijft het risico bestaan dat financiële integriteit wordt bevochten ten koste van gelijke behandeling en mensenrechten.

Kortom: de nieuwe aanpak is een noodzakelijke correctie, maar om echt rechtvaardig te zijn, moet ze verder durven kijken dan alleen financiële risico’s.

Deze samenvatting is gemaakt met behulp van AI. Originele tekst staat op bureauncdr.nl.