Algoritmeregistratie in Nederland moet beter
De inzet van algoritmes en AI-systemen groeit snel, maar de registratie ervan blijft achter. Volgens de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) is dat een groot probleem: zonder inzicht in het gebruik van algoritmes is het risico op schending van privacy, discriminatie en gebrek aan controle reëel. Een goed gevuld algoritmeregister is essentieel voor transparantie, uitlegbaarheid en bescherming van grondrechten.
De AP constateert dat overheden en organisaties onvoldoende voortgang boeken. Hoewel het landelijke Algoritmeregister inmiddels zo’n 1.000 algoritmes bevat, komt de bijdrage van veel overheidsorganisaties nauwelijks op gang. Meer dan de helft van de gemeenten en driekwart van de zelfstandige bestuursorganen hebben nog niets geregistreerd. Daarbij ontbreekt bij 95% van de geregistreerde algoritmes een beoordeling van mogelijke grondrechtenschendingen.
Positieve uitzonderingen zijn onder andere de gemeente Amsterdam en de Douane, die voorlopers zijn in algoritmeregistratie. Ook in het onderwijs groeit de aandacht. Toch blijft het zicht op het gebruik van algoritmes in sectoren als zorg, woningmarkt en financiële dienstverlening beperkt.
De AP roept daarom op tot een wettelijke registratieplicht voor overheidsorganisaties en stimuleert ook private partijen om werk te maken van algoritmeregisters. Hiervoor publiceerde de AP acht praktische handvatten in het document Aan de slag met algoritmeregistratie.
Registratie moet verder gaan dan alleen het doel van een algoritme: ook data, werking, verantwoordelijken en controlemechanismen moeten worden vastgelegd. Alleen zo ontstaat een basis voor verantwoording richting burgers, toezichthouders en media.
Tot slot benadrukt de AP dat nationale algoritmeregisters een blijvende aanvulling zijn op de Europese AI-databank, die zich richt op het aanbod van hoog-risico AI-systemen. Registratie is dus geen vinkje, maar de fundering voor verantwoord algoritmegebruik. De oproep is duidelijk: wacht niet, begin vandaag.
Deze samenvatting is gemaakt met behulp van AI. Originele tekst staat op autoriteitpersoonsgegevens.nl.
